Mâm cúng Tất Niên là phần quan trọng trong lễ cúng cuối năm của mỗi gia đình. Việc chuẩn bị mâm cúng không chỉ cần đầy đủ lễ vật mà còn cần sắp xếp hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tế và hoàn cảnh cúng. Tuy mỗi gia đình có cách chuẩn bị khác nhau, nhưng về cơ bản, mâm cúng Tất Niên vẫn có những thành phần chính cần đảm bảo để buổi lễ được tiến hành trọn vẹn.
Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết mâm cúng Tất Niên gồm những gì, cách chuẩn bị mâm cúng trong nhà và ngoài trời, cũng như những lưu ý cần thiết để tránh thiếu sót khi thực hiện.
Nguyên tắc chung khi chuẩn bị mâm cúng Tất Niên
Trước khi tìm hiểu mâm cúng Tất Niên gồm những gì, gia chủ cần nắm rõ một số nguyên tắc chung:
- Mâm cúng không bắt buộc phải cầu kỳ, quan trọng là sự chuẩn bị đầy đủ và gọn gàng
- Lễ vật nên là đồ tươi mới, sạch sẽ
- Không sử dụng đồ ôi thiu, hư hỏng hoặc bày biện sơ sài
- Chuẩn bị phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình
- Không cần câu nể vấn đề mâm cơm chay hay cơm mặn
Việc tuân theo những nguyên tắc này giúp mâm cúng đảm bảo tính trang trọng và dễ thực hiện.
Mâm cúng Tất Niên trong nhà gồm những gì?
Mâm cúng Tất Niên trong nhà thường được đặt tại bàn thờ gia tiên. Đây là mâm cúng chính, nên thường được chuẩn bị đầy đủ hơn so với mâm cúng ngoài trời.
Lễ vật cơ bản
Mâm cúng Tất Niên trong nhà thường bao gồm các lễ vật sau:
- Hương (nhang)
- Đèn hoặc nến
- Hoa tươi
- Trầu cau
- Rượu
- Nước sạch
Đây là những lễ vật cơ bản, hầu như gia đình nào cũng chuẩn bị khi cúng Tất Niên.
Mâm cơm cúng Tất Niên trong nhà
Phần quan trọng nhất của mâm cúng Tất Niên trong nhà là mâm cơm. Mâm cơm có thể là mâm mặn hoặc mâm chay, tùy theo phong tục và thói quen của gia đình.
Mâm cúng mặn thường gồm
- Gà luộc nguyên con
- Xôi hoặc bánh chưng
- Canh (canh măng, canh bóng, canh miến…)
- Món xào
- Món mặn (thịt kho, giò chả…)
Các món ăn không bắt buộc phải theo số lượng cố định, nhưng nên có sự cân đối giữa món chính và món phụ.
Mâm cúng chay có thể gồm
- Xôi hoặc bánh chưng chay
- Canh chay
- Món xào chay
- Đậu phụ hoặc món chay truyền thống
Mâm cúng chay vẫn đảm bảo đầy đủ hình thức để thực hiện lễ cúng Tất Niên trong nhà.
Cách bày mâm cúng trong nhà
- Mâm cúng được đặt ngay ngắn trước bàn thờ
- Hoa tươi đặt bên trái, lễ mặn đặt phía trước
- Rượu và nước bày theo hàng, không xếp chồng
- Tránh bày mâm quá sát mép bàn thờ
Việc bày biện gọn gàng giúp quá trình cúng diễn ra thuận lợi. Ngoài ra, nếu sử dụng gà thì phải quay đầu gà vào bát hương/nhang. Trường hợp sử dụng đầu heo, thì cân quay hướng ra ngoài của.
Mâm cúng Tất Niên ngoài trời gồm những gì?
Mâm cúng Tất Niên ngoài trời thường đơn giản hơn mâm cúng trong nhà. Mục đích của mâm cúng ngoài trời là phục vụ nghi lễ cúng trước không gian bên ngoài, nên không cần quá nhiều món.
Lễ vật cơ bản cho mâm cúng ngoài trời
Thông thường, mâm cúng Tất Niên ngoài trời bao gồm:
- Hương
- Đèn hoặc nến
- Hoa tươi
- Rượu
- Nước sạch
- Trầu cau
Gia chủ có thể chuẩn bị thêm lễ mặn hoặc lễ chay tùy điều kiện.
Mâm lễ mặn hoặc chay ngoài trời
Mâm lễ ngoài trời có thể là:
- Gà luộc, xôi, bánh chưng
- Hoặc mâm lễ chay đơn giản
Không cần chuẩn bị quá nhiều món, quan trọng là đủ lễ vật để tiến hành nghi lễ.
Nên chuẩn bị mấy mâm cúng Tất Niên?
Tùy vào cách tổ chức lễ cúng, gia đình có thể chuẩn bị:
- Một mâm cúng trong nhà
- Một mâm cúng ngoài trời
Hai mâm cúng này được chuẩn bị riêng, không dùng chung lễ vật, và được thực hiện theo thứ tự ngoài trời trước, trong nhà sau.
Thời điểm chuẩn bị mâm cúng Tất Niên
Gia chủ nên chuẩn bị mâm cúng Tất Niên:
- Trong ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu năm thiếu)
- Trước thời điểm tiến hành lễ cúng từ một đến hai giờ
Việc chuẩn bị sớm giúp tránh thiếu sót và có thời gian kiểm tra lại lễ vật. Sau khi lễ cúng hoàn tất, gia đình có thể hạ lễ và dùng làm bữa cơm sum họp cuối năm.
Mâm cúng Tất Niên không yêu cầu phải quá cầu kỳ hay tốn kém, quan trọng là sự chuẩn bị đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với từng hoàn cảnh cúng. Chỉ cần nắm được mâm cúng Tất Niên gồm những gì và chuẩn bị theo đúng trình tự, gia chủ đã có thể hoàn thành lễ cúng cuối năm một cách trọn vẹn và thuận tiện.